1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
//! 複合ファイルの容れ物 (MS-CFB)
//!
//! .doc、.xls、.ppt はどれも、この容れ物の中にストリームを並べたものである。
//! ZIP がパートを並べるのと同じ役目だが、作りはファイルシステムに近い。
//! 中身をセクタに切り、次のセクタの番号をつないだ表 (FAT) でたどる。
//!
//! # 小さいストリーム
//!
//! セクタは 512 バイト (版によっては 4096) あるので、小さなストリームを 1 つずつ入れると
//! 隙間だらけになる。そこで 4096 バイトに満たないものは、64 バイトずつに切って
//! ミニストリームという 1 本のストリームにまとめ、別の表 (ミニ FAT) でたどる。
use crate::error::Error;
use std::collections::HashMap;
use std::fs::File;
use std::io::{Read, Seek, SeekFrom};
use std::path::Path;
/// 複合ファイルの印
const SIGNATURE: [u8; 8] = [0xd0, 0xcf, 0x11, 0xe0, 0xa1, 0xb1, 0x1a, 0xe1];
/// つながりの終わり
const END: u32 = 0xfffffffe;
/// 使っていないセクタ
const FREE: u32 = 0xffffffff;
/// ミニストリームの 1 かたまり
const MINI: usize = 64;
/// ディレクトリの 1 項目の大きさ
const ENTRY: usize = 128;
/// 中に入っているストリームや入れ物
#[derive(Debug, Clone)]
pub struct Item {
/// 名前
pub name: String,
/// 種類。1 が入れ物、2 がストリーム、5 が根
pub kind: u8,
/// 最初のセクタ
start: u32,
/// 長さ
pub size: u64,
}
/// 読むために開いた複合ファイル
pub struct Compound {
file: File,
/// セクタの大きさ
sector: usize,
/// セクタのつながり
fat: Vec<u32>,
/// ミニストリームのつながり
mini_fat: Vec<u32>,
/// ミニストリームの中身
mini: Vec<u8>,
/// これより小さいものはミニストリームに入る
cutoff: u64,
/// 根の直下にあるもの
item: Vec<Item>,
place: HashMap<String, usize>,
}
impl Compound {
/// ファイルを開いて、入っているものを読む
pub fn open(path: &Path) -> Result<Compound, Error> {
let mut file = File::open(path)?;
let mut header = [0u8; 512];
file.read_exact(&mut header)?;
if header[..8] != SIGNATURE {
return Err(Error::new("複合ファイルの印が見つかりません"));
}
let shift = u16(&header, 30)? as u32;
if shift != 9 && shift != 12 {
return Err(Error::new(format!("知らないセクタの大きさです (2 の {shift} 乗)")));
}
let sector = 1usize << shift;
let cutoff = u32(&header, 56)? as u64;
let fat_count = u32(&header, 44)? as usize;
let mut chain = Vec::with_capacity(fat_count);
for index in 0..109.min(fat_count) {
chain.push(u32(&header, 76 + index * 4)?);
}
// 109 個で足りないときは、続きが別のセクタに並んでいる
let mut next = u32(&header, 68)?;
let per = sector / 4 - 1;
while next != END && next != FREE && chain.len() < fat_count {
let piece = read_sector(&mut file, sector, next)?;
for index in 0..per {
if chain.len() >= fat_count {
break;
}
chain.push(u32(&piece, index * 4)?);
}
next = u32(&piece, per * 4)?;
}
let mut fat = Vec::with_capacity(chain.len() * sector / 4);
for one in &chain {
let piece = read_sector(&mut file, sector, *one)?;
for index in 0..sector / 4 {
fat.push(u32(&piece, index * 4)?);
}
}
let mut result = Compound {
file,
sector,
fat,
mini_fat: Vec::new(),
mini: Vec::new(),
cutoff,
item: Vec::new(),
place: HashMap::new(),
};
let mini_start = u32(&header, 60)?;
let mini_count = u32(&header, 64)? as usize;
result.mini_fat = result.read_links(mini_start, mini_count)?;
let directory = u32(&header, 48)?;
let region = result.follow(directory, u64::MAX)?;
let all = read_directory(®ion)?;
if all.is_empty() {
return Err(Error::new("複合ファイルに何も入っていません"));
}
// 根の中身がミニストリームである
result.mini = result.follow(all[0].start, all[0].size)?;
let child = u32(®ion, 76)?;
result.item = gather(®ion, &all, child)?;
for (index, one) in result.item.iter().enumerate() {
result.place.insert(one.name.clone(), index);
}
Ok(result)
}
/// 先頭にあるものの一覧
pub fn item(&self) -> &[Item] {
&self.item
}
/// その名前のストリームがあるか
pub fn has(&self, name: &str) -> bool {
self.place.contains_key(name)
}
/// ストリームの中身を全部読む
pub fn read(&mut self, name: &str) -> Result<Vec<u8>, Error> {
let Some(index) = self.place.get(name) else {
return Err(Error::at("ストリームが見つかりません", name));
};
let one = self.item[*index].clone();
if one.size < self.cutoff {
return read_mini(&self.mini, &self.mini_fat, one.start, one.size)
.map_err(|error| error.within(&one.name));
}
self.follow(one.start, one.size).map_err(|error| error.within(&one.name))
}
/// つながりをたどって中身を集める
fn follow(&mut self, start: u32, size: u64) -> Result<Vec<u8>, Error> {
let mut result = Vec::new();
let mut next = start;
let mut seen = 0;
while next != END && next != FREE {
if next as usize >= self.fat.len() {
return Err(Error::new("複合ファイルのつながりが範囲を超えています"));
}
let piece = read_sector(&mut self.file, self.sector, next)?;
result.extend_from_slice(&piece);
next = self.fat[next as usize];
seen += 1;
if seen > self.fat.len() {
return Err(Error::new("複合ファイルのつながりが輪になっています"));
}
}
if size != u64::MAX && (size as usize) < result.len() {
result.truncate(size as usize);
}
Ok(result)
}
/// 表そのものを読む
fn read_links(&mut self, start: u32, count: usize) -> Result<Vec<u32>, Error> {
let mut result = Vec::with_capacity(count * self.sector / 4);
let mut next = start;
let mut seen = 0;
while next != END && next != FREE && seen < count {
let piece = read_sector(&mut self.file, self.sector, next)?;
for index in 0..self.sector / 4 {
result.push(u32(&piece, index * 4)?);
}
if next as usize >= self.fat.len() {
break;
}
next = self.fat[next as usize];
seen += 1;
}
Ok(result)
}
}
/// 先頭が複合ファイルかどうか
pub fn is_compound(path: &Path) -> bool {
let Ok(mut file) = File::open(path) else {
return false;
};
let mut head = [0u8; 8];
match file.read_exact(&mut head) {
Ok(()) => head == SIGNATURE,
Err(_) => false,
}
}
/// セクタを 1 つ読む
fn read_sector(file: &mut File, sector: usize, number: u32) -> Result<Vec<u8>, Error> {
let offset = (number as u64 + 1) * sector as u64;
file.seek(SeekFrom::Start(offset))?;
let mut piece = vec![0u8; sector];
file.read_exact(&mut piece)?;
Ok(piece)
}
/// ミニストリームからつながりをたどる
fn read_mini(mini: &[u8], links: &[u32], start: u32, size: u64) -> Result<Vec<u8>, Error> {
let mut result = Vec::with_capacity(size as usize);
let mut next = start;
let mut seen = 0;
while next != END && next != FREE && (result.len() as u64) < size {
let from = next as usize * MINI;
if from + MINI > mini.len() {
return Err(Error::new("ミニストリームが範囲を超えています"));
}
result.extend_from_slice(&mini[from..from + MINI]);
if next as usize >= links.len() {
break;
}
next = links[next as usize];
seen += 1;
if seen > links.len() {
return Err(Error::new("ミニストリームのつながりが輪になっています"));
}
}
result.truncate(size as usize);
Ok(result)
}
/// ディレクトリの項目を全部読む
fn read_directory(region: &[u8]) -> Result<Vec<Item>, Error> {
let mut result = Vec::with_capacity(region.len() / ENTRY);
for start in (0..region.len()).step_by(ENTRY) {
if start + ENTRY > region.len() {
break;
}
let kind = region[start + 66];
let length = u16(region, start + 64)? as usize;
let mut name = String::new();
// 名前は UTF-16 で、末尾の 0 も長さに入っている
if length >= 2 {
for index in (0..length - 2).step_by(2) {
let value = u16(region, start + index)?;
if let Some(one) = char::from_u32(value as u32) {
name.push(one);
}
}
}
result.push(Item {
name,
kind,
start: u32(region, start + 116)?,
size: u64_at(region, start + 120)?,
});
}
Ok(result)
}
/// 根の直下にあるものを、木をたどって集める
fn gather(region: &[u8], all: &[Item], child: u32) -> Result<Vec<Item>, Error> {
let mut result = Vec::new();
let mut stack = vec![child];
let mut seen = 0;
while let Some(index) = stack.pop() {
if index == FREE || index as usize >= all.len() {
continue;
}
seen += 1;
if seen > all.len() {
return Err(Error::new("複合ファイルのディレクトリが輪になっています"));
}
let start = index as usize * ENTRY;
if start + ENTRY > region.len() {
continue;
}
stack.push(u32(region, start + 68)?);
stack.push(u32(region, start + 72)?);
result.push(all[index as usize].clone());
}
Ok(result)
}
/// 2 バイトを読む
fn u16(region: &[u8], offset: usize) -> Result<u16, Error> {
if offset + 2 > region.len() {
return Err(Error::new("複合ファイルの記録が途中で終わっています"));
}
Ok(u16::from_le_bytes([region[offset], region[offset + 1]]))
}
/// 4 バイトを読む
fn u32(region: &[u8], offset: usize) -> Result<u32, Error> {
if offset + 4 > region.len() {
return Err(Error::new("複合ファイルの記録が途中で終わっています"));
}
Ok(u32::from_le_bytes([
region[offset],
region[offset + 1],
region[offset + 2],
region[offset + 3],
]))
}
/// 8 バイトを読む
fn u64_at(region: &[u8], offset: usize) -> Result<u64, Error> {
if offset + 8 > region.len() {
return Err(Error::new("複合ファイルの記録が途中で終わっています"));
}
let mut value = [0u8; 8];
value.copy_from_slice(®ion[offset..offset + 8]);
Ok(u64::from_le_bytes(value))
}